سایت شما روی یک هاست اشتراکی است و هر بار که کمپین تخفیف می‌گذارید، صفحه‌ها دیر باز می‌شوند و جواب پشتیبانی این است که «منابع سرور پر شده». هاست ابری برای همین وضعیت ساخته شده است. سایت به‌جای اینکه با ده‌ها سایت دیگر روی یک سرور و زیر یک کنترل‌پنل بنشیند، سهم جدای خودش را از مجموعه‌ای از سرورها می‌گیرد و هر وقت لازم شد همان سهم را بیشتر می‌کنید.
تعریف هاست ابری
هاست ابری (Cloud Hosting) نوعی میزبانی وب است که سایت یا اپلیکیشن را روی منابع یک کلاستر اجرا می‌کند، یعنی چند سرور فیزیکی که به هم وصل‌اند و مثل یک مجموعه مدیریت می‌شوند. پردازنده، حافظه و فضای ذخیره‌سازی این سرورها یک استخر مشترک می‌سازند و هر سرویس سهم مشخص خودش را از آن برمی‌دارد. سایت شما به یک دستگاه خاص گره نخورده است.
مؤسسهٔ ملی استاندارد و فناوری آمریکا (NIST) در تعریف رسمی رایانش ابری پنج ویژگی اصلی را برمی‌شمارد که سه‌تایشان مستقیم به هاست ابری مربوط است: تجمیع منابع (resource pooling)، تغییر سریع ظرفیت (rapid elasticity) و سنجش مصرف (measured service). ویژگی آخر دلیل این است که بیشتر این سرویس‌ها بر اساس زمان و اندازهٔ منابع صورتحساب می‌دهند، نه یک مبلغ ثابت سالانه.
از دید شما به‌عنوان مشتری، کار ساده‌تر از این تعریف است. سرویس را از پنل می‌سازید، کد یا فایل‌های سایت را بالا می‌برید و دامنه را وصل می‌کنید. نصب سیستم‌عامل، وب‌سرور و نگهداری سخت‌افزار با ارائه‌دهنده است.
هاست ابری چطور کار می‌کند؟
پشت یک هاست ابری سه لایه هست:
- لایهٔ سخت‌افزار: چند سرور در دیتاسنتر که با شبکهٔ پرسرعت به هم وصل‌اند و منابعشان یکجا دیده می‌شود.
- لایهٔ جداسازی: نرم‌افزاری که این منابع را بین سرویس‌ها تقسیم می‌کند. در بیشتر هاست‌های ابری امروزی این کار با کانتینر انجام می‌شود؛ بسته‌ای ایزوله که کد، کتابخانه‌ها و تنظیمات اجرای برنامه را کنار هم نگه می‌دارد. سایت Docker ساختار کانتینر را با جزئیات توضیح داده است.
- لایهٔ مدیریت: پنلی که با آن سرویس می‌سازید، منابع را تغییر می‌دهید و لاگ و بکاپ را می‌بینید. مصرف هر سرویس هم در همین لایه اندازه گرفته می‌شود و صورتحساب از روی آن ساخته می‌شود.
چون سایت به یک دستگاه گره نخورده، ارائه‌دهنده می‌تواند کانتینر را روی سرور دیگری از کلاستر اجرا کند؛ مثلاً وقتی یک سرور تعمیر می‌شود. اینکه این جابه‌جایی خودکار باشد یا دستی و چقدر طول بکشد، در هر شرکت فرق دارد و قبل از خرید باید بپرسید.
در هاست ابری چابکان هر سایت یا اپلیکیشن در کانتینر ایزولهٔ خودش اجرا می‌شود و CPU و RAM را برای همان سرویس انتخاب می‌کنید. از هر سرویس روزانه به‌طور خودکار بکاپ کامل گرفته می‌شود و نسخه‌ها روی کلاستر دیگری نگه داشته می‌شوند؛ مستند بکاپ‌ها نشان می‌دهد آن‌ها را از کجای داشبورد ببینید و دانلود کنید.
مزایا و معایب هاست ابری
مزایا
- منابع جدا: سهم CPU و RAM هر سرویس مشخص است. اگر سایت دیگری پرمصرف شود، سایت شما کند نمی‌شود.
- بزرگ‌کردن بدون اسباب‌کشی: وقتی بازدید بالا رفت، پلن را بزرگ‌تر می‌کنید. لازم نیست هاست تازه بخرید و سایت را منتقل کنید. در چابکان این کار از منوی «تغییر منابع و سررسید» انجام می‌شود، مثلاً چند روز قبل از بلک‌فرایدی.
- پرداخت به اندازهٔ استفاده: در چابکان هزینه هر ساعت از کیف پول کم می‌شود. پروژه‌ای را که فقط برای یک دمو یا یک کمپین کوتاه لازم دارید، می‌سازید و بعد حذف می‌کنید.
- محدود به PHP نیستید: هاست اشتراکی معمولاً برای PHP و یک کنترل‌پنل ساخته شده است. در مدل کانتینری، پایتون، Node.js، Go، .NET و داکر هر کدام سرویس خودشان را دارند و نسخهٔ زبان را از پنل انتخاب می‌کنید.
- ابزار توسعه آماده: کنسول سرویس، دیپلوی از گیت، لاگ زنده و SSL رایگان با تمدید خودکار بخشی از سرویس‌اند و لازم نیست خودتان راهشان بیندازید.
معایب
- پیش‌بینی هزینه دقت می‌خواهد: در پرداخت ساعتی، سرویسی که فراموشش کرده‌اید هزینه می‌سازد. در چابکان سرویس خاموش هم یک‌سوم هزینهٔ حالت روشن را دارد؛ سرویس بلااستفاده را حذف کنید، خاموش‌کردن کافی نیست.
- سیستم‌عامل دست شما نیست: محیط هر سرویس برای همان پلتفرم آماده شده است. اگر باید تنظیمات کرنل را عوض کنید، فایروال را دستی بچینید یا چند نرم‌افزار بی‌ربط را روی یک ماشین نصب کنید، سرور مجازی جای بهتری است.
- مدل کار با cPanel فرق دارد: در این مدل هر سایت یا اپ یک سرویس جداست با تنظیمات خودش. کسی که سال‌ها همه‌چیز را در یک cPanel مدیریت کرده، چند روز اول باید به این مدل عادت کند.
تفاوت هاست ابری با هاست اشتراکی و سرور مجازی
این سه گزینه بیشتر از همه با هم مقایسه می‌شوند. فرق اصلی‌شان در دو سؤال است: منابع چطور تقسیم می‌شود و نگهداری سرور با کیست.
| معیار | هاست اشتراکی | سرور مجازی (VPS) | هاست ابری |
|---|---|---|---|
| تقسیم منابع | بین همهٔ سایت‌های یک سرور | سهم ثابت از یک سرور فیزیکی | سهم جدای هر سرویس از یک کلاستر |
| نگهداری سیستم‌عامل | ارائه‌دهنده | خود شما | ارائه‌دهنده |
| زبان و فریم‌ورک | معمولاً PHP | هر چیزی که خودتان نصب کنید | سرویس آماده برای هر پلتفرم |
| بزرگ‌کردن منابع | ارتقای پلن یا انتقال به هاست دیگر | تغییر پلن سرور | تغییر پلن سرویس از پنل |
| مدل پرداخت | معمولاً ماهانه یا سالانه | بسته به ارائه‌دهنده، ساعتی یا ماهانه | ساعتی یا دوره‌ای |
| مناسب برای | سایت کوچک PHP با بازدید کم | پروژه‌ای که کنترل کامل سرور می‌خواهد | سایت و اپی که رشد می‌کند و نمی‌خواهید سرور نگه دارید |
هاست اشتراکی ساده‌ترین شروع است و برای یک سایت معرفی کوچک هنوز کار می‌کند. سرور مجازی آزادی کامل می‌دهد، ولی نصب وب‌سرور، تمدید SSL، به‌روزرسانی امنیتی و بکاپ هم با خود شماست. هاست ابری وسط این دو می‌نشیند: منابع جدا مثل VPS، و نگهداری با ارائه‌دهنده مثل هاست اشتراکی. مقایسهٔ مفصل هاست و سرور را در مقالهٔ تفاوت هاست با سرور مجازی بخوانید.
هاست ابری به درد چه کسی می‌خورد؟
هاست ابری برای این پروژه‌ها انتخاب خوبی است:
- فروشگاه یا سایتی با بازدید فصلی: اگر در کمپین‌ها چند برابر روزهای عادی بازدید می‌گیرید، قبل از کمپین منابع را بالا می‌برید و بعد از آن برمی‌گردانید.
- پروژهٔ پایتون یا جاوااسکریپت: برای جنگو، فلسک یا FastAPI سراغ هاست پایتون بروید و برای Express یا NestJS سراغ هاست نود جی اس. هاست اشتراکی معمولی این‌ها را اجرا نمی‌کند.
- تیم کوچکی که DevOps ندارد: کسی وقت نصب و وصله‌کردن سرور را ندارد و ترجیح می‌دهد با یک دیپلوی از گیت کد را بالا ببرد.
- کسی که می‌خواهد قبل از تعهد تست کند: با پرداخت ساعتی چند روز پروژه را اجرا می‌کنید و اگر راضی بودید، سررسید ماهانه یا بلندتر را انتخاب می‌کنید.
اگر به کنترل کامل سیستم‌عامل، نرم‌افزاری که پلتفرم آماده ندارد یا چند سرویس روی یک ماشین نیاز دارید، سرور ابری را ببینید. برای سایتی چندصفحه‌ای که سال‌ها دست نمی‌خورد هم هاست اشتراکی کافی است.
خرید هاست ابری: قبل از انتخاب این‌ها را بپرسید
از هر شرکتی که می‌خرید، جواب این پنج سؤال را پیدا کنید:
- دیتاسنتر کجاست؟ اگر کاربرهایتان در ایران‌اند، دیتاسنتر ایران. اگر سایت به APIهای خارجی وابسته است، دیتاسنتر اروپا. در چابکان هر دو هست و بعداً با «تکثیر سرویس» موقعیت را عوض می‌کنید.
- بکاپ کجا نگه داشته می‌شود؟ بکاپی که روی همان سرور سایت باشد، با خراب‌شدن سرور از دست می‌رود.
- سرویس خاموش هم هزینه دارد؟ این عدد در صورتحساب ماهانه فرق جدی می‌سازد.
- انتقال سایت قبلی با کیست؟ در چابکان کافی است لینک بکاپ سایت را در تیکت بفرستید تا پشتیبانی انتقال را رایگان انجام دهد.
- پلتفرم شما سرویس آماده دارد؟ فهرست پلتفرم‌ها را قبل از پرداخت ببینید.
فهرست کامل پلتفرم‌ها و دیتاسنترها در صفحهٔ خرید هاست ابری چابکان آمده است. برای شروع، ۱۰۰ هزار تومان اعتبار رایگان دارید؛ سرویس را بسازید، پروژه را مستقر کنید و بعد تصمیم بگیرید.
سؤالات متداول
هاست ابری با سرور ابری چه فرقی دارد؟
سرور ابری یک ماشین مجازی با سیستم‌عامل کامل است و نصب نرم‌افزار، امنیت و به‌روزرسانی آن با شماست. هاست ابری سرویس آماده برای اجرای یک سایت یا اپ است و سیستم‌عامل و وب‌سرور را ارائه‌دهنده نگه می‌دارد.
آیا با هاست ابری سایت هیچ‌وقت از دسترس خارج نمی‌شود؟
نه. هاست ابری احتمال قطعی ناشی از خرابی سخت‌افزار را کم می‌کند، ولی خطای کد، پر شدن RAM پلن یا مشکل دیتابیس همچنان سایت را از دسترس خارج می‌کند. مقالهٔ دلیل اصلی داون شدن سایت رایج‌ترین علت‌ها و راه‌حلشان را آورده است.
هزینهٔ هاست ابری چطور حساب می‌شود؟
در چابکان هزینه هر ساعت از کیف پول کم می‌شود. می‌توانید به‌جای پرداخت ساعتی، دورهٔ ماهانه، سه‌ماهه، شش‌ماهه یا سالانه بگیرید که هرچه بلندتر باشد تخفیفش بیشتر است. سرویس خاموش هم یک‌سوم هزینهٔ حالت روشن را دارد. مبلغ هر پلن در جدول پلن‌های هاست ابری آمده است.
هاست ابری برای وردپرس مناسب است؟
بله، به‌خصوص برای فروشگاه ووکامرس یا سایتی که افزونه‌های سنگین دارد و روی هاست اشتراکی کند شده است. در چابکان هاست وردپرس سرویس جداگانه دارد.
می‌توانم سایتم را از هاست اشتراکی به هاست ابری منتقل کنم؟
بله. از سایت فعلی بکاپ بگیرید و لینک آن را در یک تیکت برای پشتیبانی چابکان بفرستید. انتقال رایگان است و نتیجه را هم بررسی می‌کنند.
در هاست ابری به ترمینال دسترسی دارم؟
در چابکان هر سرویس کنسول دارد و دستورهایی مثل git یا pip را همان‌جا اجرا می‌کنید. مدیریت سیستم‌عامل و سرور زیرین با چابکان است. اگر کنترل کامل سیستم‌عامل می‌خواهید، سرور ابری بگیرید.
