ایمیل یادآوری ایرنیک به صندوقی رفته که سه سال است کسی بازش نمیکند، کارت بانکیای که قرار بود تمدید را پرداخت کند عوض شده و یک صبح میبینید سایت باز نمیشود و ایمیلهای شرکت برگشت میخورند. انقضای دامنه ir معمولاً همینطور اتفاق میافتد: بیسروصدا و درست وقتی که کسی حواسش نیست. ایرنیک برای دامنههای ملی یک چرخهٔ مشخص دارد و اگر بدانید هر مرحله چه معنایی دارد، تا چند هفته بعد از تاریخ انقضا هم میشود دامنه را برگرداند.
در این راهنما میبینید تاریخ انقضای دامنه را از کجا پیدا کنید، یادآوریهای تمدید به چه کسی میرسد، بعد از سررسید دامنه چه مراحلی را طی میکند و چطور با یک اسکریپت کوچک روی سرور، هشدار انقضا را خودکار کنید تا کار به قفل شدن دامنه نکشد.
انقضای دامنه ir یعنی چه و تاریخ آن را از کجا بفهمیم؟
با ثبت دامنهٔ ir، امتیاز استفاده از آن را برای یک دورهٔ مشخص از ایرنیک (مرکز ثبت دامنهٔ نقطهآیآر در پژوهشگاه دانشهای بنیادی) میگیرید. روز آخر این دوره «تاریخ انقضا» است. اگر تا آن روز تمدید نکنید، دامنه وارد چرخهٔ انقضا میشود و قدمبهقدم از دسترس شما دورتر میشود.
سه جای مطمئن برای دیدن تاریخ انقضا هست:
- پنل ایرنیک: با شناسهٔ ایرنیک وارد شوید؛ فهرست دامنهها و تاریخ انقضای هر کدام آنجاست.
- پنل نمایندهای که دامنه را از آن ثبت کردهاید: مثل بخش «ثبت و انتقال دامنه» در پنل چابکان.
- WHOIS ایرنیک: در whois.nic.ir یا با دستور
whoisروی سرور، خطexpire-dateتاریخ انقضا را به میلادی نشان میدهد.
طبق سیاست WHOIS ایرنیک، مشخصات دارندهٔ دامنه در خروجی عمومی نمایش داده نمیشود، اما تاریخ انقضا، کارگزارهای نام (nserver) و شناسههای رابطها برای بررسی وضعیت دامنه کافیاند. اگر با خود DNS و نیمسرورها آشنا نیستید، مقالهٔ DNS چیست را هم ببینید.
چرخهٔ انقضای دامنه ir؛ از ۶۰ روز قبل تا تعلیق
ایرنیک مراحل قبل و بعد از سررسید را در ضمیمهٔ ۴ موافقتنامهٔ ثبت (دستورالعمل تمدید) نوشته است. خلاصهاش این جدول است:
| مرحله | زمان | چه اتفاقی میافتد | کاری که از دست شما برمیآید |
|---|---|---|---|
| یادآوری تمدید | ۶۰، ۳۰، ۱۵ و ۷ روز قبل از انقضا | ایمیل یادآوری برای رابط اداری و رابط مالی دامنه فرستاده میشود | تمدید عادی از پنل ایرنیک یا پنل نماینده |
| غیرفعال (Inactive) | از روز انقضا تا ۳۰ روز بعد | دامنه غیرفعال میشود | فعالسازی دوباره با پرداخت صورتحساب تمدید در همین مهلت |
| قفل (Locked) | ۳۰ روز دوم بعد از انقضا | دامنه قفل میشود | باز کردن قفل با پرداخت هزینهٔ تمدید بهعلاوهٔ جریمهای برابر هزینهٔ یک سال تمدید |
| تعلیق (Suspended) | بعد از پایان مهلت قفل | دامنه معلق میشود | دیگر با تمدید عادی برنمیگردد؛ باید وضعیت را از ایرنیک پیگیری کنید |

دو نکته در این جدول مهم است. اول اینکه دامنه از همان روز انقضا غیرفعال است و سایت و ایمیل شما در این مدت عملاً از کار افتادهاند. دوم اینکه از روز سیویکم، هزینه دو برابر یک تمدید ساده میشود. پس مهلت واقعی شما همان روز انقضاست.
یادآوری تمدید به چه کسی میرسد؟ نقش رابطهای دامنه
هر دامنهٔ ir چند شناسهٔ ایرنیک به خودش وصل دارد. مقررات ثبت دامنهٔ ایرنیک میگوید اگر رابط اداری، فنی یا مالی کسی غیر از دارندهٔ دامنه باشد، او هم باید شناسهٔ جدا داشته باشد. در WHOIS اینها را با برچسبهای زیر میبینید:
| برچسب WHOIS | نقش | ارتباطش با انقضا |
|---|---|---|
holder-c |
دارندهٔ امتیاز دامنه | صاحب اصلی؛ اگر شناسهاش در دست کس دیگری باشد، کنترل دامنه هم عملاً در دست اوست |
admin-c |
رابط اداری | یادآوری تمدید را میگیرد و میتواند صورتحساب تمدید را از پنل درخواست کند |
tech-c |
رابط فنی | مسئول کارگزارهای نام؛ در تمدید نقشی ندارد |
bill-c |
رابط مالی | یادآوری تمدید را میگیرد و پرداختها به نام او ثبت میشود |
خیلی وقتها یادآوری تمدید فرستاده شده، اما به آدرسی رسیده که کسی آن را نمیخواند. چند سناریوی رایج:
- طراح سایت یا کارمند سابق، دامنه را با شناسهٔ ایرنیک خودش ثبت کرده و یادآوریها به ایمیل او میرود.
- ایمیل شناسهٔ ایرنیک روی همان دامنه است (مثلاً
admin@example.ir). وقتی دامنه غیرفعال شود، دیگر هیچ ایمیلی به آن نمیرسد، حتی ایمیلهای ایرنیک. - رابط مالی یک نمایندهٔ فروش است که دیگر با آن کار نمیکنید.
همین امروز WHOIS دامنهتان را بگیرید و ببینید holder-c و admin-c شناسهٔ خودتان یا شرکتتان است یا نه. ایمیل شناسه را هم روی صندوقی بگذارید که به دامنهٔ خود سایت وابسته نیست.
وقتی دامنه غیرفعال میشود چه چیزهایی از کار میافتد؟
هر سرویسی که با نام دامنه پیدا میشود، با غیرفعال شدن آن دچار مشکل میشود:
| سرویس | اثر غیرفعال شدن دامنه | بعد از تمدید |
|---|---|---|
| سایت و فروشگاه | بازدیدکنندهها به سایت نمیرسند و درگاه پرداخت به آدرس برگشت دسترسی ندارد | بعد از فعال شدن دوباره و بهروز شدن کش DNS برمیگردد |
| ایمیل سازمانی | رکوردهای MX پیدا نمیشوند و ایمیلهای ورودی برگشت میخورند یا در صف فرستنده میمانند | ایمیلهایی که برگشت خوردهاند خودبهخود دوباره ارسال نمیشوند |
| گواهی SSL | تمدید خودکار گواهیهایی مثل Let’s Encrypt که دامنه را اعتبارسنجی میکنند شکست میخورد | اگر گواهی در این فاصله منقضی شده باشد، باید دوباره صادر شود |
| API، وبهوک و ربات | سرویسهایی که با نام دامنه به سرور شما وصل میشوند خطا میگیرند | بعضی سرویسها بعد از چند خطای پشتسرهم وبهوک را غیرفعال میکنند و باید دوباره ثبتش کنید |
| سئو | خزندهها به سایت نمیرسند | قطعی کوتاه معمولاً جبران میشود، ولی قطعی چندهفتهای روی رتبه اثر میگذارد |
اگر ایمیل شرکت روی دامنهٔ ir است، این ردیف را جدی بگیرید. ایمیلی که در روزهای غیرفعال بودن دامنه برگشت خورده، بعد از تمدید خودبهخود نمیرسد. تنظیمات ایمیل دامنه را در مقالهٔ جایگزین جیمیل و ایمیل روی دامنهٔ خودتان مفصلتر توضیح دادهایم.
چک کردن تاریخ انقضای دامنه ir با WHOIS و dig
روی لینوکس، بستهٔ whois را نصب کنید و مستقیم از سرور ایرنیک بپرسید:
sudo apt install whois dnsutils
whois -h whois.nic.ir example.ir | grep -E "expire-date|nserver|admin-c|bill-c"
خروجی چیزی شبیه این است (تاریخ به میلادی است):
admin-c: ab1234-irnic
bill-c: ab1234-irnic
nserver: ns1.example-dns.ir
nserver: ns2.example-dns.ir
expire-date: 2027-03-21
برای اینکه ببینید دامنه همین حالا روی اینترنت پاسخ میدهد یا نه، نیمسرورها و رکورد A را با dig بگیرید:
dig +short NS example.ir
dig +short A example.ir
اگر WHOIS تاریخ انقضای گذشته را نشان میدهد و dig جوابی برنمیگرداند، دامنه وارد مرحلهٔ غیرفعال شده و باید همان روز تمدید کنید.
هشدار خودکار انقضای دامنه ir با یک اسکریپت و Cron
یادآوری ایرنیک فقط به ایمیل رابطها میرود. اگر چند دامنه دارید یا تیمتان عوض میشود، یک هشدار مستقل روی سرور خودتان بگذارید. اسکریپت زیر تاریخ انقضا را از WHOIS میخواند و اگر کمتر از ۴۵ روز مانده باشد هشدار میدهد:
#!/usr/bin/env bash
# check-ir-expiry.sh - warn when .ir domains are close to expiry
WARN_DAYS=45
DOMAINS="example.ir shop-example.ir"
for d in $DOMAINS; do
exp=$(whois -h whois.nic.ir "$d" | awk '/^expire-date:/ {print $2; exit}')
if [ -z "$exp" ]; then
echo "$(date -I) $d: could not read expire-date"
continue
fi
left=$(( ( $(date -d "$exp" +%s) - $(date +%s) ) / 86400 ))
echo "$(date -I) $d: expires $exp ($left days left)"
if [ "$left" -le "$WARN_DAYS" ]; then
echo "$(date -I) WARNING: renew $d now"
fi
done
اسکریپت را در /opt/scripts بگذارید، اجراییاش کنید و روزی یک بار با cron اجرایش کنید. بیشتر از این لازم نیست؛ تاریخ انقضا روزانه عوض نمیشود و درخواستهای پشتسرهم به WHOIS هم کار درستی نیست.
chmod +x /opt/scripts/check-ir-expiry.sh
# crontab -e
0 9 * * * /opt/scripts/check-ir-expiry.sh >> /var/log/ir-expiry.log 2>&1

خط WARNING را میتوانید به ایمیل، تلگرام، بله یا هر ابزار مانیتورینگی که دارید بفرستید. اگر سرور ابری چابکان دارید، همین اسکریپت روی آن اجرا میشود. در هاست ابری هم بخش زمانبندی کارها وجود دارد که در مستندات کرون جاب چابکان توضیح داده شده است؛ فقط پیش از استفاده مطمئن شوید دستور whois در آن محیط نصب است.
چند سال تمدید کنیم؟ سقف تمدید دامنه ir
طبق ضمیمهٔ ۳ مقررات ایرنیک، تمدید را هر زمانی میشود انجام داد، به شرطی که مدت ثبت از تاریخ تمدید بیشتر از شش سال نشود. یعنی لازم نیست منتظر ایمیل ۶۰ روز مانده بمانید؛ هر وقت خواستید میتوانید چند سال جلوتر تمدید کنید، تا همین سقف. دارنده، رابط اداری و رابط مالی میتوانند از پنل خودشان درخواست تمدید بدهند و نمایندهٔ فروش هم میتواند این کار را برایتان انجام دهد.
| روش | مناسب برای | ریسک |
|---|---|---|
| تمدید سالانه | دامنههای آزمایشی یا پروژههایی که از آیندهشان مطمئن نیستید | هر سال یک بار احتمال فراموشی |
| تمدید چندساله | دامنهٔ اصلی برند، فروشگاه و ایمیل سازمانی | بعد از چند سال کسی یادش نیست تمدید کجا انجام میشد؛ مستندش کنید |
| تمدید چندساله + هشدار خودکار | هر دامنهای که قطعیاش هزینه دارد | کمترین ریسک؛ فقط اسکریپت را با تغییر سرور جابهجا کنید |
اشتباههایی که دامنه را به مرحلهٔ قفل میرسانند
- ایمیل شناسهٔ ایرنیک روی همان دامنه است. روز انقضا، کانال یادآوری هم با دامنه از کار میافتد.
- دامنه با شناسهٔ کس دیگری ثبت شده. برای تمدید یا جابهجایی باید دنبال آن شخص بگردید. بهتر است دامنهٔ کسبوکار از اول با شناسهٔ خود کسبوکار ثبت شود.
- رابطهای مجاز اشتباه تنظیم شدهاند. اگر در پنل ایرنیک «مدیریت رابطهای مجاز» فقط روی «خودم» باشد، نمایندهای که میخواهد برایتان تمدید کند به مشکل میخورد.
- احراز هویت شناسه ناقص مانده. ایرنیک برای عملیات روی دامنه احراز هویت میخواهد. اگر شناسه را سالها پیش ساختهاید، قبل از روز انقضا وارد پنل شوید و وضعیتش را ببینید.
- تمدید به روز آخر موکول شده. پرداخت ناموفق یا قطعی پنل در روز آخر، دامنه را یکراست غیرفعال میکند.
اگر دامنه غیرفعال یا قفل شد چه کنیم؟
اول با WHOIS تاریخ انقضا را ببینید و حساب کنید چند روز از آن گذشته است:
- کمتر از ۳۰ روز: دامنه در مهلت فعالسازی است. از پنل ایرنیک (با رابط اداری) یا از پنل نماینده تمدید کنید.
- بین ۳۰ تا ۶۰ روز: دامنه قفل است. باز کردن قفل علاوه بر هزینهٔ تمدید، جریمهای برابر هزینهٔ یک سال تمدید دارد، ولی هنوز دامنه مال شماست.
- بیشتر از ۶۰ روز: دامنه معلق شده و مسیر عادی تمدید جواب نمیدهد. با پشتیبانی ایرنیک یا نمایندهتان تماس بگیرید و وضعیت را بپرسید.
بعد از پرداخت، ممکن است تا یکی دو روز کاری طول بکشد تا دامنه در DNS دوباره پاسخ بدهد و کش resolverها بهروز شود. در این فاصله تنظیمات DNS را عوض نکنید؛ اگر همزمان نیمسرور را تغییر دهید، پیدا کردن علت قطعی سختتر میشود. اگر بعد از برگشتن دامنه میخواهید DNS را جابهجا کنید، مراحلش را در مقالهٔ جایگزین کلودفلر برای DNS سایت نوشتهایم.
مدیریت دامنه، DNS و هاست در چابکان
اگر دامنهٔ ir را در چابکان ثبت کنید، دامنه با شناسهٔ ایرنیک خودتان و به نام خودتان ثبت میشود و تمدید، تغییر NS و قفل دامنه از همان پنلی انجام میشود که هاست و DNS را مدیریت میکنید. مراحل ثبت و تمدید و هزینهٔ روز را در صفحهٔ ثبت دامنه ir ببینید؛ برای پسوندهای دیگر هم جستجوی دامنهٔ چابکان هست.
رکوردهای دامنه را میتوانید روی DNS ابری چابکان نگه دارید و سایت را روی هاست ابری یا سرور ابری اجرا کنید. اسکریپت هشدار انقضا هم روی همان سرور ابری جا میشود. برای انتخاب پلن مناسب، جدول پلنهای هر سرویس را در صفحهٔ خودش ببینید.
سوالات متداول درباره انقضای دامنه ir
بعد از انقضای دامنه ir چقدر وقت برای تمدید دارم؟
طبق دستورالعمل تمدید ایرنیک، تا ۳۰ روز بعد از انقضا دامنه غیرفعال است و با پرداخت صورتحساب تمدید دوباره فعال میشود. در ۳۰ روز بعد از آن دامنه قفل است و باز کردنش علاوه بر تمدید، جریمهای برابر یک سال تمدید دارد. بعد از این دو مهلت، دامنه معلق میشود.
آیا سایتم در ۳۰ روز اول بعد از انقضا باز میشود؟
نه. دامنه از روز انقضا غیرفعال است، پس نباید روی این مهلت برای کار کردن سایت یا ایمیل حساب کنید. این مهلت فقط فرصت برگرداندن دامنه بدون جریمه است.
ایمیل یادآوری تمدید ایرنیک به چه آدرسی میرود؟
به ایمیل شناسههای رابط اداری و رابط مالی دامنه، در ۶۰، ۳۰، ۱۵ و ۷ روز قبل از انقضا. اگر این شناسهها مال شما نیستند یا ایمیلشان قدیمی است، یادآوری به دستتان نمیرسد.
دامنهٔ ir را حداکثر چند سال جلوتر میشود تمدید کرد؟
تمدید در هر زمانی ممکن است، به شرطی که مدت ثبت از تاریخ تمدید از شش سال بیشتر نشود. مدتهایی که هر نماینده برای تمدید پیشنهاد میدهد را در پنل همان نماینده ببینید.
چطور بفهمم دامنه با شناسهٔ خودم ثبت شده است؟
WHOIS دامنه را در whois.nic.ir بگیرید و مقدار holder-c را با شناسهٔ ایرنیک خودتان مقایسه کنید. اگر فرق دارد، دامنه به نام شخص یا شرکت دیگری ثبت شده و بهتر است پیش از سررسید بعدی، انتقال آن را پیگیری کنید.
آیا بعد از تمدید، تنظیمات DNS و رکوردها سر جایشان میمانند؟
نیمسرورهای ثبتشده در ایرنیک با تمدید عوض نمیشوند و رکوردها هم روی سرویس DNS شما باقیاند. فقط باید صبر کنید تا دامنه دوباره فعال شود و کش DNS بهروز شود.